28 02 2012

TÜRKÇEDE SESLER VE UYUMLARI OLAYLARI

  2011-02-07 13:55:00 TÜRKÇEDE SESLİLER ALFABETİK SIRAYA GÖRE A E I İ O Ö U Ü  İLK DÖRT HARFİMİZ DÜZDÜR SÖYLERKEN DUDAKLARIN ŞEKLİ DÜZDÜR A E I İ İKİNCİ DÖRT HARF YUVARLAKTIR SÖYLERKEN DUDAKLAR DA YUVARLAK ŞEKİL ALIR OÖUÜ SINIFLAMAYA DEVAM EDELİM AEIİ DÜZ OÖUÜ YUVARLAK BUNLAR BİR KALIN BİR İNCE DİZİLMİŞTİR.  A KALIN E İNCE  I KALIN İ İNCE O KALIN Ö İNCE U KALIN Ü İNCE ÜNLÜLERDE KALINLIK İNCELİK UYUMU VARDIR  Büyük Ünlü Uyumu: Sözcüğün ünlüleri arasındaki kalınlık incelik uyumudur. İlk hecedeki ünlü kalınsa diğer ünlüler de kalın,inceyse diğerleri de ince olur.  Ör: Çocuklar, beklemişler…Karışık gelmişse BÜU’ya uymaz.Ör:İnsan, kalem,kitap... →Aslen Türkçe oldukları halde sonradan uğradıkları ses değişikliği nedeniyle BÜU’ya uymayan kelimeler de vardır.Ör:Kardeş (kardaş), elma (alma), anne (ana)… ELMA TÜRKÇEDİR ANCAK ASLI ELMA DEĞİL ALMADIR  →Türkçede bazı ekler BÜU’yu bozar: ☻-ken : bakarken  ☻-ki : akşamki ☻-leyin : sabahleyin ☻-gil : dayımgil ☻-imtırak :sarımtırak ☻-daş :meslektaş ☻-yor :bekliyor →Türkçede ilk heceden sonra o, ö ünlüleri bulunmaz.-yor eki hariç. →Yabancı sözcüklerde, birleşik kelimelerde ve tek hecelilerde BÜU aranmaz: ilkbahar, petrol, tek… → BÜU’ya uymayan kelimelere gelen ekler kelimenin son hecesindeki sese uyar:insanın… ÜNLÜLERDE AYRICA DÜZLÜK YUVARLAKLIK UYUMU VARDIR BUNA KÜÇÜK &Uu... Devamı

23 10 2011

Kelime Grupları

KELİME GRUPLARI İsim tamlamaları Her isim anlamca eksiktir. Mesela “bahçe” kelimesi bir isimdir ve bu “bahçe”nin kime ait olduğu, ne bahçesi olduğu gibi bilgiler “bahçe” kelimesinin içinde yoktur. İşte bu eksiklikten dolayı bazen ismin anlamını bir başka isim tamamlar. Elma bahçesi, çiçek bahçesi, Orhan’ın bahçesi gibi gruplar oluşur. Bir ismin bir başka ismi böyle tamamlamasına “isim tamlaması” adı verilir.   Tamlayan nedir? Tamlanan nedir? Tamlamanın ilk unsuruna tamlayan, ikincisine tamlanan denir. Telefonunsesi 12 tamlayantamlanan İsim tamlamalarını anlayabilmek için iyelik eklerini bilmek gerekir.   İlgi ve iyelik ekleri nedir? İlgi (Tamlayan) Ekleri: İsmi başka bir kelimeye bağlayan eklerdir. İsim tamlamasının tamlayanında bulunur. Çayın rengi Çocuğun hastalığı Arabaların tekerlekleri   İyelik (Tamlanan) Ekleri: İsmin sonuna gelerek varlığın sahibini bildiren eklerdir. İsim tamlamasının tamlananında bulunur. Çayın rengi Çocuğun hastalığı Arabaların tekerlekleri   İsim Tamlaması Belirtisiz isim tamlaması Birinci unsurun eksiz olduğu, ikincinin ek aldığı tamlamalardır. Kitap kapağı Yol kenarı Ayakkabı burnu Konuk giysileri   Belirtili isim tamlaması İki unsurun da ek aldığı tamlamalardır. kitabın kapağı yolun kenarı ayakkabının burnu konukların giysileri   Takısız isim tamlaması İki unsurun da ek almadığı isim tamlamalarıdır. Birincisi ikincinin hammaddesini ya da neye benzediğini bildirir. kağıt tabak cam kavanoz demir parmaklık yün kazak ölü deniz yılan yol aslan asker kraliçe arı   Zincirleme i... Devamı

23 10 2011

Anlatım Bozukluğu Soru ve Cevapları

  ANLATIM BOZUKLUKLARI - 61 ÇÖZÜMLÜ SORU ÖRNEK 1: Sergide tanıtılan antika eşyalar, geçmişte insanların inançlarını ve beğenilerini de yansıtıyor. Bu cümledeki anlam karışıklığı aşağıdaki değişikliklerden hangisiyle giderilebilir? A) “tanıtılan” sözcüğünden sonra “çok değerli” getirilerek B) “geçmişte” sözcüğünden sonra “yaşamış” getirilerek C) “antika” sözcüğü atılarak D) “inançlarını” sözcüğü yerine “geleneklerini” getirilerek E) “de” sözcüğü atılarak (ÖSS 1999) ÇÖZÜM 1: Bu cümlede karışıklığa neden olan “geçmişte”sözcüğüdür. Buradan yansıtma işinin geçmişte olduğu anlaşılıyor. Ama “geçmişte yaşayan insanların inançlarını, beğenilerini yansıtıyor.” Biçiminde de anlaşılabiliyor. “Geçmişte” sözcüğünden sonra “yaşamış” getirildiğinde cümledeki ikiz anlamlılık ortadan kalkar. Yanıt: B ÖRNEK 2: Aşağıdaki cümlelerden hangisinde bir anlatım bozukluğu vardır? A) Onun yer yer kızaran vücudunun alerjiden kaynaklandığı söylendi. B) İnsanın bazı hastalıklara bağışıklık kazanamadığını biliyoruz. C) Hastalıklardan korunmak için temiz ortamlarda yaşamak gerekiyor. D) Kimi küçük ameliyatlar bile büyük sağlık problemlerine neden olabilir. E) Ülkemizde bilgisizlikten çok düzensizlik, sorunlara yol açıyor. (Kavram Dershanel... Devamı

15 03 2011

Orhan Veli Nazım Hikmet Tartışması

Evet Orhan Veli ile Nazım Hikmet şiirleriyle çok atışmışlardır ama, bu atışma birbirini seven, daha da önemlisi birbirine saygı duyan iki insan arasındadır. Örneğin Orhan Veli, Hürriyete Doğru şiirinde; Görmüyor musun, her yanda hürriyet; Yelken ol, kürek ol, dümen ol, balık ol, su ol; Git gidebildiğin yere. derken, Nazım Hikmet 10 yıl sonra, 15 Eylül 1958 tarihinde O'na 'Oğlum' diye seslenir: Denizin üstünde ala bulut yüzünde gümüş gemi içinde sarı balık dibinde mavi yosun kıyıda çıplak bir adam  durmuş düşünür. Bulut mu olsam,  gemi mi yoksa, balık mı olsam, yosun mu yoksa?.. Ne o, ne o, ne o. Deniz olunmalı, oğlum, Bulutuyla, gemisiyle, balığıyla, yosunuyla. 1955 yılında Budapeşte'deki Kent Radyo'sunda bir konuşma yapan Nazım Hikmet, çok seyahat ettiğini söyler. Bunun üzerine şaire sorarlar: "Acaba bu sık seyahatleriniz sırasında yanınızda bulundurduğunuz kitaplar nelerdir?" Nazım'ın yanıtı çok açıktır: "Şimdi size söyleyeyim. Mesela benim bavulumda neler var. Bir defa tabii Orhan Veli var. Öyle sanıyorum ki Orhan Veli bizim en güzel şairlerimizden biri. Çok genç öldü, yazık oldu ama, ölümsüz." Konuşma ilerleyince Nazım'dan birkaç Orhan Veli şiiri okumasını isterler. İlk olarak 'çok sevdiğini' vurguladığı Sere Serpe'yi okur. Şiiri bitince şu yorumu yapar: "Ne güzel Türkçe, sonra nasıl İstanbul, nasıl İstanbul kızı..." Sonra Delikli Şiir, Vatan İçin ve Cevap'ı okur. Son olarak "bir tane daha okuyayım. Doyum olmuyor ki..." der ve Gelirli Şiir'i okur. Bursa Hapishanesi'ndeyken kendisine gönderilen kitaplardan birine h... Devamı